Köpeklerde Ehrlichia Hastalığı ve Tedavisi
- 20 May 2024
- 4 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 1 gün önce
Köpeklerde Ehrlichia Hastalığı ve Tedavisi
Köpek Monositik Ehrlichiozisi (Canine Monocytic Ehrlichiosis), Tanı, Tedavi ve Koruyucu Veteriner Hekimlik ve
HAUS OF NIKOMEDIA AKADEMİ Rehberi
Bu makale, HAUS OF NIKOMEDIA'nın uzun yıllara dayanan Rottweiler yetiştiriciliği deneyimi ile güncel bilimsel bilgilerin bir araya getirilmesiyle hazırlanmıştır.
Giriş
Ehrlichia Hastalığı, köpeklerde keneler aracılığıyla bulaşan, bağışıklık sistemi ve kan hücrelerini etkileyen önemli enfeksiyon hastalıklarından biridir. Veteriner hekimlikte en sık görülen formu Canine Monocytic Ehrlichiosis (CME) olup, etken mikroorganizma Ehrlichia canis isimli hücre içi yaşayan gram negatif bakteridir.
Hastalık, özellikle kahverengi köpek kenesi (Rhipicephalus sanguineus) tarafından taşınır ve tedavi edilmediğinde ciddi kansızlık, trombosit düşüklüğü, kanamalar, bağışıklık sistemi bozuklukları ve çoklu organ hasarına neden olabilir.
Erken tanı, uygun antibiyotik tedavisi ve düzenli kene kontrolü sayesinde hastaların büyük bölümü başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir.
Ehrlichia Hastalığı Nedir?
Ehrlichiosis, kenelerle bulaşan bakteriyel bir enfeksiyon hastalığıdır.
Ehrlichia canis;
Monosit adı verilen beyaz kan hücrelerine yerleşir.
Bağışıklık sistemini baskılar.
Kan hücrelerinin üretimini etkiler.
Kemik iliğinde hasara yol açabilir.
Kanama bozukluklarına neden olabilir.
Hastalık akut, subklinik ve kronik olmak üzere üç farklı evrede ilerleyebilir.
Hastalık Nasıl Bulaşır?
En önemli bulaşma yolu enfekte kenelerin kan emmesidir.
Başlıca bulaş yolları:
Kahverengi köpek kenesi (Rhipicephalus sanguineus)
Uzun süre deri üzerinde kalan keneler
Kene yoğunluğunun fazla olduğu bölgeler
Hastalık;
doğrudan temasla,
aynı mama kabını kullanmakla,
solunum yoluyla
bulaşmaz.
Kan nakli yapılan bazı olgularda da bulaşma bildirilmektedir.
Risk Faktörleri
Risk oluşturan başlıca durumlar:
Düzenli dış parazit korumasının yapılmaması
Kırsal bölgelerde yaşamak
Yaz ve ilkbahar ayları
Ormanlık alanlarda dolaşmak
Yoğun kene popülasyonu bulunan bölgeler
Bağışıklık sistemi zayıf köpekler
Hastalığın Evreleri
Akut Dönem
Enfeksiyondan sonraki ilk 1-3 hafta içerisinde görülür.
Bu dönemde;
Ateş
Halsizlik
İştahsızlık
Lenf yumrularında büyüme
Dalak büyümesi
Burun akıntısı
Göz akıntısı
gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Subklinik Dönem
Bazı köpeklerde aylar hatta yıllarca hiçbir belirti görülmeyebilir.
Ancak bakteri vücutta yaşamaya devam eder.
Bu dönem ileride kronik hastalığa dönüşebilir.
Kronik Dönem
Tedavi edilmeyen hastalarda;
Şiddetli kansızlık
Trombosit düşüklüğü
Kanamalar
Kilo kaybı
Burun kanaması
Diş eti kanaması
Solgun mukozalar
Göz içi kanamalar
Kemik iliği baskılanması
Organ yetmezlikleri
görülebilir.
Bu dönem hastalığın en ciddi evresidir.
Klinik Belirtiler
En sık görülen belirtiler:
Ateş
Halsizlik
İştahsızlık
Kilo kaybı
Burun kanaması
Diş eti kanaması
Deride küçük noktasal kanamalar (Peteşi)
Morluklar (Ekimoz)
Gözlerde kanama
Lenf düğümlerinde büyüme
Topallık
Eklem ağrıları
Solgun diş etleri
Bazı hastalarda nörolojik belirtiler de görülebilir.
Kanama Bulguları Hastalığın En Önemli İşaretlerinden Biridir
Ehrlichia enfeksiyonunda trombosit sayısının düşmesi nedeniyle kanama eğilimi artar.
Özellikle;
Burun kanaması,
Diş eti kanaması,
Deri altında morluklar,
Noktasal kırmızı kanamalar (peteşi),
Göz içi kanamaları
erken dönemde veteriner hekime başvurulmasını gerektiren önemli klinik bulgulardır.
Tanı
Kesin tanıda birden fazla yöntem birlikte değerlendirilir.
Başlıca tanı yöntemleri:
Klinik muayene
Tam kan sayımı (CBC)
Kan biyokimyası
Trombosit sayısı
SNAP 4Dx testi
IFAT
ELISA
PCR
Kan yayması incelemesi
PCR testi özellikle erken dönemde oldukça değerlidir.
Tedavi
Tedavinin amacı bakteriyi baskılamak ve gelişen komplikasyonları kontrol altına almaktır.
Antibiyotik Tedavisi
Veteriner hekim tarafından en sık tercih edilen tedavi protokolü uygun süreyle uygulanan doksisiklin etken madde içeren tedavidir.
Tedavi süresi hastalığın evresine göre değişebilir.
Destekleyici Tedavi
Gerekli durumlarda;
Serum tedavisi
Kan transfüzyonu
Vitamin desteği
Ağrı kontrolü
Beslenme desteği
uygulanabilir.
Şiddetli kronik olgularda yoğun bakım gerekebilir.
Kene Mücadelesi Hastalığın Önlenmesinde En Kritik Basamaktır
Ehrlichia enfeksiyonunun önlenmesinde en etkili yöntem, kenelerin köpeğe tutunmasını engelleyen düzenli dış parazit koruma programlarıdır.
Koruma amacıyla veteriner hekimin önerisi doğrultusunda;
Koruyucu Tasmalar
Uzun etkili antiparaziter tasmalar;
kenelerin köpeğe tutunmasını azaltabilir,
kan emmesini engelleyebilir,
aylar boyunca koruma sağlayabilir.
Koruma süresi ürünün etken maddesine göre değişmektedir.
Spot-On (Sırt Damlası) Uygulamaları
Ayda bir uygulanan sırt damlaları;
keneleri uzaklaştırabilir,
tutunan kenelerin kısa sürede ölmesini sağlayabilir,
Ehrlichia bulaşma riskini önemli ölçüde azaltabilir.
Uygulama aralıklarının aksatılmaması büyük önem taşır.
Çiğneme Tabletleri
Modern izoksazolin grubu ilaçlar;
Fluralaner
Sarolaner
Afoxolaner
Lotilaner
gibi etken maddeler sayesinde keneleri kısa sürede öldürerek hastalık bulaşma riskini önemli ölçüde azaltmaktadır.
Koruyucu ürün seçimi mutlaka veteriner hekim önerisiyle yapılmalıdır.
Prognoz
Akut dönemde teşhis edilen hastalarda prognoz oldukça iyidir.
Ancak;
kronikleşmiş vakalarda,
kemik iliği baskılanması gelişen olgularda,
ciddi kanamalarda
prognoz daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Erken tedavi yaşam şansını belirgin şekilde artırmaktadır.
HAUS OF NIKOMEDIA AKADEMİ ÖNERİLERİ
Ehrlichia enfeksiyonu, kene kaynaklı sistemik hastalıklar arasında yer aldığından düzenli dış parazit kontrolü koruyucu veteriner hekimliğin temel uygulamalarından biri olarak değerlendirilmelidir.
Koruyucu tasmalar, spot-on (sırt damlası) preparatları ve izoksazolin grubu oral antiparaziter ilaçlar, veteriner hekimin önerdiği uygulama aralıklarına uygun şekilde kullanılmalıdır.
Kene görülen bölgelerde yürüyüş sonrasında köpeklerin kulak içleri, boyun, koltuk altı, parmak araları ve kuyruk çevresi dikkatle kontrol edilmeli, tespit edilen keneler uygun yöntemle uzaklaştırılmalıdır.
Ateş, halsizlik, burun kanaması, peteşi veya trombosit düşüklüğü bulunan köpeklerde Ehrlichiosis ayırıcı tanılar arasında mutlaka değerlendirilmelidir.
SNAP 4Dx, PCR ve hematolojik analizler erken tanı açısından önemli tanı yöntemleri olup, klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.
Antibiyotik tedavisi veteriner hekimin belirlediği doz ve sürede tamamlanmalı; belirtiler düzelse bile tedavi erken sonlandırılmamalıdır.
Kene yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde çevresel mücadele, düzenli çim biçimi, barınak hijyeni ve biyogüvenlik önlemleri enfeksiyon riskini azaltmaktadır.
Bilimsel tanı yöntemleri, düzenli dış parazit koruması ve erken veteriner müdahalesi sayesinde Ehrlichia enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu başarılı şekilde kontrol altına alınabilmektedir.
Sonuç
Köpeklerde Ehrlichia Hastalığı, erken dönemde tanınmadığında ciddi hematolojik bozukluklara ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilen önemli bir kene kaynaklı enfeksiyondur. Düzenli dış parazit koruma programlarının uygulanması, kene temasının en aza indirilmesi, erken tanı ve uygun antibiyotik tedavisi hastalığın kontrolünde temel yaklaşımlardır. Koruyucu veteriner hekimlik uygulamaları ve düzenli sağlık kontrolleri, hem bireysel hayvan sağlığının korunmasında hem de kene kaynaklı hastalıkların yayılımının önlenmesinde büyük önem taşımaktadır.
HAUS OF NIKOMEDIA I Rottweiler Yetiştiriciliği
SEO Anahtar Kelimeler
köpeklerde ehrlichia, ehrlichia canis, ehrlichiosis, köpek kene hastalığı, Rhipicephalus sanguineus, köpeklerde kene, doksisiklin, SNAP 4Dx, PCR, trombosit düşüklüğü, burun kanaması, peteşi, köpek sağlığı, veteriner hekim, kene tedavisi, dış parazit, koruyucu tasma, sırt damlası, izoksazolin, fluralaner, sarolaner, afoxolaner, lotilaner, köpek hastalıkları, koruyucu hekimlik, kinoloji, HAUS OF NIKOMEDIA, hematoloji, kene kontrolü, veteriner tıp
